Θέλει Αρετή και Τόλμη η Ελευθερία

189

Είναι μεγάλη υπόθεση και ιδιαίτερο προνόμιο να γιορτάζει κανείς την Παλιγγενεσία του λαού του, ανήμερα του εορτασμού του «κεφαλαίου» της σωτηρίας ολόκληρης της ανθρωπότητας! Ο Ελληνισμός όπου γης γιορτάζει την διπλή εορτή της 25ης Μαρτίου, ημέρα χαράς μεγάλης και αφορμή πανηγυρισμών. Η εορτή αυτή σηματοδοτεί την ελευθερία μας και πρόκειται για μια ελευθερία διπλή.

Σε εθνικό επίπεδο, ελευθερία από τον Οθωμανικό ζυγό, που μας έπνιγε μέσα στην μαύρη σκλαβιά για 400 και πλέον έτη. Η 25η Μαρτίου είναι η αρχή του αγώνα της εθνικής μας Παλιγγενεσίας, όπου αναγεννήθηκε η Ελλάς από τις στάχτες που άφησαν πίσω τους οι ξένοι κατακτητές για εκατοντάδες χρόνια. Συνετελέσθη τότε το θαύμα και η Ελλάς απέδειξε για πολλοστή φορά στο αργόσυρτο διάβα της μακράς και ένδοξης ιστορίας της, αυτό που τόσο ποιητικά και γλαφυρά διατρανώνει ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, ότι «η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως τώρα, όλα τα θεριά πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε. Τρώνε από μας και μένει και μαγιά. Και οι ολίγοι αποφασίζουν να πεθάνουν. Και όταν κάνουν αυτήν την απόφασιν, λίγες φορές χάνουν και πολλές φορές κερδαίνουν».

Γιορτάζουμε όμως και μια δεύτερη – μείζονα, διότι οικουμενική και πανανθρώπινη – ελευθερία, η οποία ευαγγελίζεται από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ στην Παναγία, και κατ’ επέκταση σε όλους εμάς. Η ελευθερία αυτή αφορά την πανηγυρική νίκη επί πολύ παλαιότερο εχθρό, τον θάνατο. Η ελευθερία αυτή – που ενσαρκώνεται από το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, τον προαιώνιο Λόγο του Θεού και θεάνθρωπο Ιησού Χριστό – έρχεται να λάβει σάρκα και οστά δια της Θεοτόκου και να σώσει τον κόσμο από την φθορά. Η χαρμόσυνη αγγελία της μεγάλης αυτής βούλησης του Θεού να ενανθρωπηθεί είναι αιτία πανανθρώπινης χαράς, διότι προσφέρει στον ταλαίπωρο άνθρωπο την δυνατότητα να ξεφύγει από τα δεσμά της βιολογικής του ύπαρξης και να δεχθεί την πρόσκληση του Θεού να συνάψει μαζί του μια σχέση αγάπης και κοινωνίας – αφού αυτός πρώτα φόρεσε σάρκα, κοινώνησε μαζί μας, αγάπησε και αγαπήθηκε – που μας επιτρέπει να μεταβάλλουμε τον τρόπου που υπάρχουμε και να νικήσουμε, με την απολυτρωτική χάρη Του, την φθορά που μας κατατρέχει κάθε ώρα και στιγμή της ζωής μας.

Την πορεία μας στην σταδιοδρομία της θεώσεως την πρωτοχάραξε ο ίδιος ο Χριστός, δεχόμενος, από άφατη ευσπλαχνία, να προσλάβει ανθρώπινη σάρκα, όντας Θεός!  Αυτή η χαρούμενη είδηση αποτελεί την βάση του Ευαγγελίου, που βρίσκει την τελείωσή του στον θρίαμβο της Ανάστασης.

Μέσα στον μήνα αυτόν, ανάμεσα στις τόσες κατανυκτικές ιερές ακολουθίες και τα απείρου κάλλους ποιητικά αριστουργήματα που ψάλλουμε, φεγγοβολεί μια γιορτή-σταθμός της πίστης και του Έθνους μας.  Στις 25 Μαρτίου, η Χριστιανική οικουμένη γιορτάζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και συνάμα ὁ ελληνικός λαός πανηγυρίζει την παλιγγενεσία του.

Η έννοια και σημασία της Ελευθερίας

«Θεός όπου βούλεται νικάται φύσεως τάξις…» ψάλλαμε στον εσπερινό του Ευαγγελισμού. Ο ιερός υμνωδός μάς καταδεικνύει την ύψιστη σημασία της ελευθερίας στον χώρο της πίστης μας. Η αναζήτηση αυτής τούτης της ελευθερίας σημάδεψε έντονα την ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό από τα πρώτα κιόλας βήματά του.  «Ω παίδες Ελλήνων, ίτε, ελευθερούτε πατρίδ’ ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων, νυν υπέρ πάντων ο αγών» (Αισχύλος, Πέρσαι, στίχοι 402-405).  Και ίσως ήταν η δίψα και αναζήτηση της ελευθερίας που οδήγησε το γένος μας να βρίσκεται ανάμεσα στους πρώτους που ασπάσθηκαν την Χριστιανική πίστη.

Κορυφαία πονήματα όπως αυτό του Σεβ. Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ιωάννου (Από το προσωπείο εις το πρόσωπον, Ιωάννης Ζηζιούλας) τονίζουν την ελευθερία που πηγάζει από το οντολογικό μήνυμα του Ευαγγελίου. Την ελευθερία της προσωπικής ετερότητας, που βιώνεται με την διαμόρφωση προσωπικών σχέσεων κοινωνίας και την άρνηση του ατομισμού. Η Ορθοδοξία, καθ’ όλη την ιστορία της, τονίζει την ζωαρχική σημασία των προσώπων της αγίας Τριάδος· τον ξέχωρο ρόλο του κάθε προσώπου της αγίας και ομοουσίου Τριάδος, μεταξύ των οποίων ενυπάρχει μια αγαπητική θεϊκή αλληλοπεριχώρηση.  Ορμώμενός από αυτήν την αντίληψη περί του θείου, ὁ λαός μας απέκτησε την πραγματική ελευθερία που αναζητούσε από την αρχή της πορείας του, χιλιετίες νωρίτερα.  Υπό το πρίσμα αυτής της οπτικής γωνίας εξηγείται η μεταφυσική βάση και κάθε πτυχή (πνευματική και υλική) του πολιτισμού της Ρωμιοσύνης, του νεώτερου Ελληνισμού.

Η αφόρητη τυραννία των φιλοσοφικών «νόμων» που δέσποζαν επάνω σε θνητούς και αθανάτους (πρβλ. το τραγικό τέλος όλων των μυθολογικών ηρώων) καταλύεται αυτοστιγμεί με την θεϊκή συγκατάβαση του Σωτήρος Χριστού.  Αναμφιβόλως, το παράδοξο για την ανθρώπινη αντίληψη μήνυμα του αρχαγγέλου Γαβριήλ στην Παρθένο Μαρία απετέλεσε και αποτελεί «χαράς ευαγγέλιον» για όλη την ανθρωπότητα.

Ιδιαίτατα δε για το πάντα ανήσυχο γένος των Ελλήνων, η είδηση υπήρξε καθοριστική και λυσιτελεστάτη. Αυτός τούτος ὁ Θεός δέχεται να προσλάβει την φύση του πλάσματός Του, μόνο και μόνο από εκ-στατικό έρωτα για το ανθρώπινο γένος. Ο μανικός αυτός έρωτας θα Τον οδηγήσει να δεχθεί ακόμη και τον πιο ατιμωτικό θάνατο, για να διατρανώσει το μήνυμα της ελευθερίας (της οποίας μετέχει πλέον και η ανθρώπινη φύση λόγω της ενανθρωπίσεως του Θεού) από τους νόμους της φύσης και τον ως τώρα βιολογικά καθορισμένο μονόδρομο του βίου, με την θριαμβευτική και ζωηφόρο Ανάστασή Του!

Με λίγα λόγια, ο Θεός αναγορεύει την αγάπη και την ελευθερία σε πρωταρχικά ζωτικά στοιχεία. Οντολογικά, ο Θεός δεν είναι καταδικασμένος να υπάρχει. Η αγάπη του Πατρός είναι που γεννάει τον Υιό και εκπορεύει το Άγιον Πνεύμα, και αυτή η διηνεκής αγαπητική αλληλοπεριχώρηση της τρισυποστάτου και αδιαιρέτου Τριάδος είναι αυτό που ζωογονεί τον κόσμο. Για την Ορθοδοξία, ο Θεός δεν νοείται σαν μία αφηρημένη δύναμη, που παίζει κάποιο ακαθόριστο ρόλο στην ζωή μας, αλλά ως Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα, που μάς προσκαλούν να μετάσχουμε της αγάπης του Θεού.  Καλλιεργώντας μια καθαρά προσωπική (όχι ατομική) σχέση μαζί Τους, έχουμε την δυνατότητα να μεταμορφωθούμε και εμείς από ακοινώνητα άτομα παγιδευμένα στην θνησιμότητα και το εφήμερο της βιολογικής μας ύπαρξης, σε  ελεύθερα πρόσωπα, που μπορούν, με την χάρη του Θεού, να ξεπεράσουν τους φυσικούς προκαθορισμούς και ν’ αλλάξουν τον «τρόπο» ύπαρξής τους.

Οι υλική φανέρωση των πνευματικών αναζητήσεων του Ελληνισμού

Όπως είναι φυσικό, οι πνευματικές αναζητήσεις του Ελληνισμού ήταν αδύνατο να μην λάβουν και υλική φανέρωση. Χαρακτηριστικό του λάου μας ἡ προσπάθεια αποτύπωσης της μεταφυσικής του αλήθειας και σε ύλη (Παρθενώνας, Αγία Σοφία, εικόνες) και σε πράξεις («Το την πόλιν σοί δούναι, ουτ’εμόν εστίν ουτ’άλλου των κατοικούντων ενταύθα» Κωνσταντίνος Παλαιολόγος προς Μωάμεθ). Ας συγκριθεί το προγονικό ήθος αυτό με τα καμώματα όσων θέλουν να ξεπουλήσουν το όνομα και την ταυτότητα της Μακεδονίας στους παραχαράκτες της ιστορίας για να απολαύσουν την «εξουσία» τους με ησυχία εκεί… εις τας Αθήνας, ενώ αργά οι γρήγορα οι κάτοικοι της Μακεδονίας θα κληθούν να υπερασπιστούν το ίδιο το έδαφός τους από τις «αλυτρωτικές» ορέξεις των Σκοπιανών παραμυθατζήδων; «Θέλει τόλμη και αρετή η Ελευθερία», και δεν είναι για οσφυοκάμπτες καριερίστες πολιτικούς, που δίνουν μάχες μόνο για να κρατήσουν τις θέσεις τους. Πατρίδα τους είναι το εκάστοτε υπουργείο που ορέγονται και αδέλφια τους, ο κάθε ξένος ή ημεδαπός που θα τους εξασφαλίσει την παραμονή τους εκεί. Αν όμως το ένα πολιτικό κόμμα έκλεβε τα σύμβολα ή την ονομασία του άλλου…ε βρε κακός χαμός που θα ξεσπούσε!

Η ποιότητα αναπληρώνει τις όποιες ποσοτικές ελλειψεις

Έτσι, η ιστορία επιφύλασσε μάχες και αγώνες μέσα στους χιλιάδες χρόνους ελληνικής παρουσίας στην οικουμένη, προς υπεράσπιση του υψίστου αγαθού της ελευθερίας. Αψηφώντας τον αριθμό, τον πλούτο ή την στρατιωτική ισχύ του αντιπάλου, ο ελληνικός λαός έδινε μάχες μέχρις εσχάτων, υπερασπιζόμενος την ελευθερία του. Το ίδιο πνεύμα ανδρείας των προγόνων μας στις Θερμοπύλες, στον Μαραθώνα, στην Σαλαμίνα, ενέπνευσε στον Ρήγα τον χιλιοτραγουδισμένο στίχο «καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή».  Η επανάσταση του 1821 αποτέλεσε την πλέον αποστομωτική απάντηση των Ρωμιών στα επιχειρήματα του Φαλμεράϊερ, ο οποίος αμφισβητούσε την γενεαλογική συγγένεια μεταξύ αρχαίων και νέων Ελλήνων.  Οι πράξεις, το φρόνημα, η αντίληψη για την σημασία της ελευθερίας παραμένει αλώβητη παρά την παρέλευση χιλίων και πλέον χρόνων.

Όπως σημειώνει πολύ εύστοχα και ο καθηγητής κ. Χρήστος Γιανναράς, ακόμη και ο κλήρος, μέσα από την άμεση συμμετοχή του στην επανάσταση το ΄21, διακύβευσε ποικιλοτρόπως την κοινωνικοθρησκευτική θέση του, λαμβάνοντας ακόμη και μέρος στις μάχες για να προστατέψει τον λαό που τάχθηκε να υπηρετεί. Άρα, για τον τότε κλήρο, η πνευματική αλλά και υλική προστασία των πιστών είχε προτεραιότητα ακόμη και έναντι της ατομικής τους σωτηρίας! Αυτό το πνεύμα το εκφράζει χαρακτηριστικά και ο Στρατηγός Ιωάννης Μακρυγιάννης, όταν γράφει στα απομνημονεύματά του «είμαστε στο εμείς και όχι στο εγώ».

Μ’ αυτόν τον γνώμονα, βαδίζει επί αιώνες ο ελληνικός λαός τον δρόμο της Σαρακοστής, για να καταλήξει στην χαρά της Αναστάσεως.  Στον αγώνα που δίνει, θέτει ως πρωταρχικό στόχο την μεταβολή του τρόπου υπάρξεως από το ατομικό στο προσωπικό. Εστιάζοντας την προσοχή μας στον τρόπο που υπάρχουμε, μπορούμε να μεταβάλλουμε την μοναχική πορεία προς τον θάνατο σε διηνεκή κοινωνία με τον Θεό και τους συνανθρώπους μας εν ελευθερία και αγάπη.

Η πρόσκληση-πρόκληση είναι μπροστά μας. Μπροστά στον αγώνα αυτόν, μπορούμε να διδαχθούμε από το αγωνιστικό φρόνημα και το πνεύμα αυτοθυσίας των προγόνων μας. Και στην σύγχρονη πορεία των Ελλήνων εντός και εκτός συνόρων του Ελλαδικού κράτους, καλούμαστε να κρατήσουμε ως οδηγό την χαρούμενη είδηση του Ευαγγελίου και τα βιώματα των πατέρων μας, για να φανούμε αντάξιοι των πολιτισμικών μας καταβολών και των ιστορικών μας κατορθωμάτων.

 

 

Προηγούμενο άρθροΜάστιγα οι 80χρονοι που πυροβολούν τους καημένους τους ληστές
Επόμενο άρθροΒουλγαροποιήσεις ελληνικών αμνοεριφίων;
Ο Χριστόφορος ΤΡΙΠΟΥΛΑΣ είναι συντάκτης της Εφημερίδας ΑΡΙΣΤΕΙΑ. Γεννήθηκε στη Νέα Ὑόρκη και εργάζεται στον πανεπιστημιακό χώρο παραδίδοντας μαθήματα Ρητορικής και Διαπροσωπικής Επικοινωνίας στα Πανεπιστήμια St. John's University και City University of New York–LaGuardia Community College. Παράλληλα, έχει εργασθεί από το 2006 ως δημοσιογράφος σε ομογενειακά ΜΜΕ, ενώ ασχολείται με την αρθρογραφία και την μετάφραση. Ως συγγραφέας, έχει κυκλοφορήσει δύο βιβλία, ένα πολιτικό-πολιτιστικό δοκίμιο για την ιδιαίτερη πατρίδα του Ικαρία και ένα εγχειρίδιο αλληλογραφίας για ΜΚΟ. Επίσης, αναπτύσσει δραστηριότητα ως μεταφραστής και διερμηνέας, έχοντας ασχοληθεί επί σειρά ετών με μεταφράσεις συγγραμμάτων, περιοδικών, επιστημονικών και δημοσιογραφικών άρθρων, καθώς και άλλων έγγραφων.

Το σχόλιό σας