Στον κύκλο των χαμένων ποιητών: Χρίστος Λάσκαρης

589

Όλο και περισσότερο γίνονται μνείες στο ιδιαίτερο ποιητικό έργο του Χρίστου Λάσκαρη. Και μάλιστα – όχι άδικα – με εγκωμιαστικό τρόπο.

Στο σύμπαν του Χρίστου Λάσκαρη κυριαρχεί το λυκόφως, οι ψίθυροι και η ακινησία. Τα πρόσωπα και τα πράγματα φαίνονται παγωμένα εκεί, σταματημένα σε μια στιγμή μέσα στον χρόνο. Δεν ειπώθηκε άδικα ότι το βλέμμα του είναι ένας φωτογραφικός φακός, τα ποιήματά του φωτογραφίες του εφήμερου.

Ο θάνατος – αυτή η αληθινή λέξη, σύμφωνα με τον ποιητή – είναι πανταχού παρών. Με την καταλυτική παρουσία του υποβάλλει το ποιητικό υποκείμενο, αλλά προκαλεί περισσότερο στοχασμό παρά τρόμο, μελαγχολία και όχι πανικό. Η διάχυτη μελαγχολία, το βαρύ και πένθιμο κλίμα δεν καταφέρνουν να συνθλίψουν τον ποιητή που τα διαχειρίζεται κατά κανόνα με γενναίες δόσεις σαρκασμού και ειρωνείας. Όπως αρμόζει δηλαδή.

Κάνει εντύπωση που σε μια χώρα με έντονη κλίση στον καρυωτακισμό, τα ποιήματα του Χρίστου Λάσκαρη δεν έτυχαν ευρείας αποδοχής. Ίσως την εποχή που ξεκίνησε (εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή κάπως όψιμα, το 1970) το γενικό ποιητικό αίτημα ήταν πολύ διαφορετικό από αυτό που εκφράζεται μέσα στο έργο του. Η ορμητική γενιά του ‘70 με τις κοινωνικοπολιτικές της αναζητήσεις, την πολιτική διαμαρτυρία, τις φωνασκίες και την αγριότητά της, σκέπασε την ήσυχη φωνή του ποιητή. Οι επόμενες δεκαετίες με την εξάπλωση και γιγάντωση των μέσων ενημέρωσης, την πληθώρα των λογοτεχνικών περιοδικών, την κυριαρχία των δημοσίων σχέσεων στην πνευματική ζωή, παραγκώνισε το έργο του. Θα έπρεπε να φτάσει o 21ος αιώνας με τη δημοκρατία του διαδικτύου για να αναδειχτεί και να διασπαρεί ο ποιητικός λόγος του Λάσκαρη, ο ίδιος όμως όδευε προς το φυσικό του τέλος.

Καμιά φορά, μέσα στο έργο κάποιου υποδηλώνεται, διαφαίνεται ή και τεκμαίρεται το μάκρος της πορείας του ίδιου του δημιουργού μέσα στη ζωή. Στις περίφημες “Ελεγείες και Σάτιρες” του Καρυωτάκη, διαβάζουμε πισω από ποιήματα μεγάλου νοηματικού πλούτου και αισθητικού κάλλους, και ένα εκτενές, απεγνωσμένο, αλλά και αποφασιστικό σημείωμα αυτοκτονίας. Η πεισιθάνατη διάθεση είναι διάχυτη στο έργο του Λάσκαρη. Παρόλα αυτά, ο ποιητής ευδόκησε να φτάσει μέχρι την τρίτη ηλικία κουβαλώντας την ίσως σαν σκιά πάνω στους ώμους του. Η πίκρα και η αξιοπρέπεια που διαποτίζει το έργο του υποβάλλει τον αναγνώστη και τον αναγκάζει να κοιτάξει με συμπάθεια τον βίο και το έργο του σεμνού δημιουργού. Συμπάθεια που γίνεται σεβασμός, δέος και θαυμασμός όσο κάποιος εμβαθύνει σε αυτό το ολιγόστιχο αλλά μεστό και περιεκτικό έργο.

Το σκαριμπικό του επάγγελμα (εργάστηκε ως υπάλληλος στον Ασφαλιστικό Οργανισμό Αστικών Λεωφορείων Πατρών) με την επαναληπτικότητα και τη ρουτίνα του, ίσως δεν του άφησε πολύ χρόνο για μεγάλες ποιητικές συνθέσεις. Έτσι τα περισσότερα ποιήματά του είναι ολιγόστιχα, εκτενή και μικρά. Η ίδια ανάγκη όμως φαίνεται τον οδήγησε σε μια ποιητική οικονομία, μια συμπύκνωση του νοήματος και του συναισθήματος, μια ακριβολογία που καθιστά τον στίχο του άμεσο, ευθύβολο και ειλικρινή.

Ίσως, μάλιστα, αυτή η ειλικρίνεια είναι και η μεγάλη αρετή στην ποίηση του Λάσκαρη. Στις μέρες μας που οι ποιητές καμουφλάρουν το συναίσθημα ή τη σκέψη τους με μπουρδολογίες (ίσως για να μην αποκαλυφθεί η γύμνια τους;) έχουμε ανάγκη από τη στιβαρή όσο και ευαίσθητη ποίηση του Λάσκαρη που μας ξεναγεί με πίκρα, αλλά και γενναιοψυχία σε ζοφερά τοπία της ανθρώπινης ψυχής.

*Το βιβλίο του Φώτη Δούσου «Στη Βιβλιοθήκη του Δον Κιχώτη» κυκλοφορεί από την GRECOBOOKS 

www.grecobooks.com