Ο Ελληνισμός στην δίνη μιας πολιτισμικής σύγκρουσης

Την δεκαετία του ᾽90, ο καθηγητής του Χάρβαρντ κ. Σάμουελ Χάντινγκτον δημοσίευσε την επιστημονική πραγματεία του «η σύγκρουση των πολιτισμών», η οποία έμελλε να γίνει σταθμός στον τομέα των πολιτικών επιστημών και της γεωπολιτικής. Σημάδεψε την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και πολλών άλλων χωρών, επηρέασε διεθνείς τάσεις και δεξαμενές σκέψεων και προκάλεσε παράλληλα πολλές αντιδράσεις, με τις παγκόσμιες ανακατατάξεις που φωτογράφιζαν οι περιβόητοι χάρτες του.

Οι αντιδράσεις αυτές δεν έλειψαν και στην Ελλάδα, την οποία ο αείμνηστος καθηγητής τοποθετούσε έξω από την σφαίρα των δυτικών χωρών, κατατάσσοντάς την στο λεγόμενο «ορθόδοξο τόξο», μαζί με την Ρωσία και τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Για μια Ελλάδα που διάτορα διατράνωνε προς πάσα κατεύθυνση ότι «ανήκει εις την Δύσιν» και πάσχιζε να εξασφαλίσει θέση μεταξύ των χωρών που θα αποτελούσαν τον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να γίνει δεκτή στο προνομιακό κλαμπ της ευρωζώνης, ο χαρακτηρισμός του Χάντινγκτον ισοδυναμούσε με συκοφαντική δυσφήμιση. Ο καθηγητής επιχειρούσε να ακυρώσει τον διακαή πόθο της εγχώριας νεοελληνικής πολιτικής ηγεσίας και να αμφισβητήσει την επί δύο αιώνες – αλλά ειδικά με τον Β´ΠΠ – στρατηγική επιλογή των ελληνικών κυβερνήσεων.

20180828_203209_00018967877765917365452.png

Η συμπεριφορά της ΕΕ προς την Ελλάδα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, όπου αλύπητα μετέτρεψε την χώρα σε μεταμοντέρνα αποικία, ίσως έρχεται να δικαιώσει τις προβλέψεις του Χάντινγκτον. Ομοίως, η σπουδή με την οποία όλες οι παραδοσιακές δυνάμεις της Δύσης σπεύδουν να απαλλοτριώσουν την Μακεδονική ταυτότητα από την κληρονομιά των Ελλήνων για χάρη της σαπουνόφουσκας των Σκοπίων συνηγορεί υπέρ της ίδιας απόψεως.

Πλην, όμως, παρά την πολιτιστική σύγκλιση σε θέματα πίστης με την Ρωσία, η θέση του Ελληνισμού στο λεγόμενο «ορθόδοξο τόξο» δεν φαντάζει και τόσο βολική. Άλλωστε, αντιμετωπίζει, τουλάχιστον από το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, την φιλοπρωτία του ρωσικού ηγεμονισμού και τον φανατισμό του εθνικισμού, που εκφράστηκε μέσα από τον πανσλαβισμό και άλλα παρόμοια κινήματα που απείλησαν και απειλούν τον Ελληνισμό. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι κινήσεις αυτές στην γεωπολιτική σκακιέρα στράφηκαν κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Η κόντρα Φαναρίου-Μόσχας παίρνει επικίνδυνες διαστάσεις

Το ότι οι δυτικές χώρες δεν πρόκειται ποτέ να δεχθούν την Ελλάδα σαν ισότιμο μέλος, δεν σημαίνει φυσικά ότι προτίθενται να την χαρίσουν και στην Ρωσία. Απόδειξη του κανόνα αυτού αποτελεί η ραγδαία πτώση της κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή, αλλά και η επιβεβλημένη απόσταση που υποχρεώθηκε να τηρήσει η Ελλάδα από την Ρωσία κατά την περίοδο των μνημονίων και της (εδώ γελάμε) «μεταμνημονιακής» περιόδου. Μάλιστα, η πολιτική κόντρα που δημιουργείται τεχνηέντως μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας έχει λάβει και εκκλησιαστικές διαστάσεις.

Την περασμένη εβδομάδα, κατά την σύναξη των όπου γης ιεραρχών του, το Οικουμενικό Πατριαρχείο ξεκαθάρισε ότι προτίθεται να λύσει την εκκλησιαστική διαίρεση που υφίσταται στην Ουκρανία χορηγώντας αυτοκεφαλία στην εκεί Τοπική Εκκλησία. Ήδη, όρισε δύο ιεράρχες του από την Βόρεια Αμερική – τους Ουκρανούς τη καταγωγή Αρχιεπίσκοπο Παμφίλου κ. Δανιήλ και Επίσκοπο Edmonton κ. Ιλαρίωνα – εξάρχους του στο Κιέβο, στα πλαίσια της προετοιμασίας για την απονομή αυτοκεφάλου στην Ουκρανία. Το δε Πατριαρχείο Μόσχας αντέδρασε άμεσα στην κίνηση αυτή, εκφράζοντας την έντονη διαμαρτυρία και βαθιά αγανάκτηση του και κατηγορώντας το Φανάρι για παραβίαση εκκλησιαστικών κανόνων. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου Μόσχας ότι: «Οι ενέργειες αυτές οδηγούν τις σχέσεις μεταξύ των Εκκλησιών Ρωσίας και Κωνσταντινουπόλεως σε αδιέξοδο, δημιουργώντας μια πραγματική απειλή για την ενότητα της Οικουμενικής Ορθοδοξίας» και υπόσχοντας ότι «η αντίδραση του Πατριαρχείου Μόσχας θα ακολουθήσει στο εγγύς μέλλον».

Ο «υπουργός εξωτερικών» της Ρωσικής Εκκλησίας Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ κ. Ιλαρίωνας προχώρησε παραπέρα, δηλώνοντας ότι «αν το Φανάρι εκχωρήσει αυτοκέφαλο, το οποίο σημαίνει αυτοκεφαλία σε μια όμαδα σχισματικών, η κανονική Εκκλησία δεν θα δεχτεί κάτι τέτοιο. Η Ρωσική Εκκλησία δεν θα αναγνωρίσει τους σχισματικούς και δεν θα έχουμε άλλη επιλογή από το να διακόψουμε την κοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο», ενώ δεν έκρυψε και τις ηγεμονικές βλέψεις της Μόσχας, προσθέτοντας πως «μετά ο Βαρθολομαίος δεν θα έχει δικαίωμα να αυτοαποκαλείται, επικεφαλής της Ορθοδοξίας, αφού το ήμισυ του ορθόδοξου πληθυσμού δεν θα τον αναγνωρίζει».

Θα αντέξει η Ορθοδοξία τις εθνικιστικές πληγές της Δύσης;

Δεν είναι ξεκάθαρο εάν το Οικουμενικό Πατριαρχείο ωθείται στην χορήγηση αυτοκεφαλίας στην Ουκρανία από τις δυτικές δυνάμεις ή εάν αποτελεί μια αναπόφευκτη ενέργεια ποιμαντικής προστασίας του Ουκρανικού λαού και αμυντικής αντίδρασης έναντι των ηγεμονικών διαθέσεων της Μόσχας.

Το βέβαιο είναι ότι την συγκεκριμένη στιγμή, η Ελλάδα βάλλεται τόσο από την Δύση, όσο και από την Ανατολή. Μένει να αποδειχθεί ο βαθμός της ορθότητας της θεωρίας του καθηγητή Χάντινγκτον. Στην σύγκρουση των πολιτισμών που λαμβάνει χώρα, ήδη ο εθνικισμός – γνήσιο δημιούργημα της δυτικής κοσμοθεωρίας – απειλεί να υποσκάψει τον Ορθόδοξο κόσμο με την δημιουργία μιας καταστροφικής διαίρεσης. Το ζητούμενο τώρα είναι να αποδειχθεί εάν το λεγόμενο Ορθόδοξο τόξο διαθέτει τους τρόπους να αντισταθεί στην εκφυλιστική αυτή πολιτισμική αλλοίωση που απειλεί ευθέως την ίδια την συνοχή του.

 

 

 

 

 

 

Το σχόλιό σας

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.