S.O.S. Κωνσταντινούπολη καλεί Μόσχα

459

Αυτές τις μέρες, παρατηρείται έντονη κινητικότητα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Μαζί με την σύναξη της ιεραρχίας του για το νέο εκκλησιαστικό έτος και τις αναμενόμενες ανακατατάξεις που θα γίνουν σε Μητροπόλεις του εξωτερικού, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος συναντήθηκε με τον Πατριάρχη Μόσχας κ. Κύριλλο την περασμένη Παρασκευή, με το κύριο θέμα της συζήτησής τους να αφορά στην επικείμενη χορήγηση αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας.

Σήμερα, επικρατεί σχίσμα ανάμεσα στον κανονικό Μητροπολίτη Κιέβου κ. Ονούφριο, ο οποίος υπάγεται στο Πατριαρχείο Μόσχας, και τον ανεξάρτητο ιεράρχη κ. Φιλάρετο Ντενυσένκο, ο οποίος δεν αναγνωριζόταν μέχρι σήμερα από τις ανά την οικουμένη Ορθόδοξες Εκκλησίες. Στην συνάντηση των δύο ηγετών, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος φέρεται να ενημέρωσε τον κ. Κύριλλο για την ειλημμένη απόφαση της Κωνσταντινούπολης να χορηγήσει αυτοκεφαλία στην Εκκλησίας της Ουκρανίας.

Δεδομένης της υποστήριξης που χαίρει από την κυβέρνηση της Ουκρανίας, η αναγνώριση αυτή πιθανόν να τακτοποιήσει την κανονικότητα της θέσης του κ. Ντενυσένκο και να επιλύσει ένα σχίσμα που επικρατεί στην Ουκρανία για δεκαετίες. Η Μόσχα, όμως, έχει προ πολλού καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να δεχθεί μια τέτοια απόφαση. Ο κίνδυνος για την δημιουργία ενός ευρύτερου σχίσματος στους κόλπους της Ορθοδοξίας είναι πλέον ορατός.

20180828_203209_00018967877765917365452.png

Οι περί πρωτείου ορέξεις της Μόσχας

Λόγω οικονομικής δύναμης και πληθυσμιακής υπεροχής, το Πατριαρχείο της Μόσχας αμφισβητεί, με κάθε ευκαιρία, την πρωτοκαθεδρία της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Η απόφαση της Μόσχας να απόσχει της ιστορικής Μεγάλης Πανορθόδοξης Συνόδου, που συνεκλήθη το καλοκαίρι του 2016 στην Κρήτη, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στην Σύνοδο αυτή, όπου προήδρευσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης, η παρουσία της Ρωσικής Εκκλησίας θα σήμαινε φυσικά και την αποδοχή του ηγετικού ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Αντιθέτως, η Μόσχα προσπαθεί να εδραιωθεί ως «η Τρίτη Ρώμη», δρώντας αυτόβουλα στο πλαίσιο του διαχριαστιανικού και διαθρησειακού διαλόγου και στην εξάσκηση επιρροής σε άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, χρησιμοποιώντας, κυρίως, την οικονομική της δύναμη. Αξιοσημείωτη είναι η κοινή διακήρυξη που υπέγραψε ο Πατριάρχης Ρωσίας με τον Πάπα Ρώμης στην Χαβάνα της Κούβας, η οποία δεν βρίσκεται εντός της δικαιοδοσίας του. Μέχρι τότε, η Εκκλησία της Ρωσίας αντιδρούσε ακόμη και στην ιδέα της επίσκεψης του πάπα Ρώμης εντός των κανονικών ορίων της Ρωσικής επικρατείας, για λόγους θεολογικούς. Η κίνηση αυτή πρέπει να διαβαστεί μέσα από τις πολιτικές διαστάσεις και τους συμβολισμούς που φανερώνει – ειδικά όταν γίνεται λίγους μήνες πριν από την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο που συγκάλεσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο και «μποϊκοτάρησε» η Μόσχα. Παράλληλα, η Εκκλησία της Ρωσίας και επιφανείς Ρώσοι μεγιστάνες σκορπούν άφθονο χρήμα σε Μητροπόλεις και Εκκλησίες εντός και εκτός της δικαιοδοσίας της Μόσχας, παρέχοντας μεν πολύτιμη βοήθεια στο ποιμαντορικό έργο των ευεργετηθεισών εκκλησιών, αλλά παράλληλα αφήνοντας και την σφραγίδα τους, με ό,τι σημαίνει αυτό για το μέλλον.

Η μεγάλη του Φαναρίου διπλωματική σχολή

Η μαρτυρική πορεία του Οικουμενικού Θρόνου και οι δυσκολίες που προκύπτουν διαχρονικά από την συνύπαρξή του με ένα εχθρικό καθεστώς επέβαλαν την ανάπτυξη της εκκλησιαστικής διπλωματίας για λόγους επιβίωσης. Σήμερα, όπου οι περιοχές των Βαλκανίων, της Μαύρης Θάλασσας και της Μεσογείου επηρεάζονται από τις γεωπολιτικές βλέψεις ΗΠΑ και Ρωσίας, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως καλείται να διαχειριστεί τις πιέσεις που αναμφίβολα δέχεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Η (λυκο)φιλία μεταξύ Μόσχας και Άγκυρας καθώς και η ψύχρανση των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας σίγουρα επηρεάζουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, πιέζοντάς το να δράσει με συγκεκριμένες ενέργειες.

Βέβαια, οι Φαναριώτες έχουν μια μακρά παράδοση στην άσκηση διπλωματίας. Παράλληλα, έχουν διαχειριστεί αφόρητα δύσκολες και τραγικές καταστάσεις, παραμένοντας παρόντες και κρατώντας το λάβαρο της Κωνσταντινουπόλεως ψηλά. Σε κάθε περίπτωση, ο θεσμός του Οικουμενικού Πατριαρχείου οφείλει να στηριχθεί, διότι παραμένει από τα λίγα εναπομείναντα ζωντανά παραδείγματα της οικουμενικότητας του Ελληνισμού και της Ρωμιοσύνης, που κάποτε καθοδηγούσε τον κόσμο.

Το σχόλιό σας

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.