Τέλλος Άγρας…στο σύγχρονο απόσπασμα

Ο Τέλλος Άγρας ή Σαράντος Αγαπηνός (1880 – 1907) ήταν Έλληνας Μακεδονομάχος, καταγόμενος από οικογένεια Επαναστατών του ’21. Ήταν υπολοχαγός στη φρουρά των Αθηνών και κατατάχθηκε ως εθελοντής στα σώματα που πολεμούσαν τους Βούλγαρους κομιτατζήδες. Η Μακεδονία ήταν τότε οθωμανοκρατούμενη και τη διεκδικούσαν πολλοί. Λέγεται ότι είπε στο μικρότερο αδερφό του: «Έ ντροπής, Νίκο. Έσο άνδρας και μην κλαίς. Γιατί έγινα Αξιωματικός; Δια να χτυπώ το σπαθί μου στην πλατεία του Συντάγματος, ενώ η γλυκιά μας πατρίδα με χρειάζεται να την υπερασπίσω στα δοξασμένα Μακεδονικά εδάφη;».

Ο Άγρας πολέμησε στους βάλτους (ιδανική κρυψώνα για αντάρτες)… απέναντι σε συμμορίες Βουλγάρων… απέναντι σε όλα τα όρια… σώματος και ψυχής. Σα γνήσιος στρατιώτης του Αλεξάνδρου! Τη νύχτα της 7ης Ιουνίου, μαζί με το σλαβόφωνο πατριώτη Αντώνη Μίγγα (ευκατάστατος γουναροποιός που άφησε την ευμάρειά του για να πολεμήσει για την ενσωμάτωση της Μακεδονίας με τη Μητέρα Ελλάδα), πήγαιναν σε μια συνάντηση είτε για να συνάψουν συμμαχία Ελλήνων-Βουλγάρων έναντι των Τούρκων, είτε για να εξαγοράσουν τους Βούλγαρους οπλαρχηγούς. Προσχωρήσεις κομιτατζήδων στην ελληνική πλευρά συνέβαιναν. Συνελήφθησαν όμως και απαγχονίστηκαν μετά από παράβαση της συμφωνίας. Για 4 μέρες διαπομπεύονταν στα βουλγαρικά χωριά. Ο θάνατός τους πείσμωσε τους Έλληνες…

Cover sta mystika tou valtou.png

Ο αγώνας και ο θάνατός του έγινε τραγούδι, ποίημα αλλά και μυθιστόρημα: το περίφημο «Στα μυστικά του Βάλτου», της Πηνελόπης Δέλτα. Σήμερα, οι κακομαθημένοι νεοέλληνες που έμαθαν τόσο εύκολα να δικαιολογούν τους «-ισμούς» των «άλλων» και να «στήνουν στον τοίχο» με αγένεια και μίσος την πατρίδα και τους συμπολίτες τους, που έμαθαν να ασκούνται στην κοπτοραπτική και στην εύκολη γνώση, νομίζουν ότι η φλογερή πατριώτισσα Πηνελόπη Δέλτα είναι σχεδόν κάτι σαν «πολιτική πρόγονος» των Τσίπρα-Κοτζιά (επειδή μίλησε για «Μακεδονίτικη γλώσσα», εννοώντας τους σλαβοφώνους). Νομίζουν ότι η Μακεδονία ήταν ελληνική και όχι διεκδικούμενη. Επίσης θεωρούν ότι ένας συγγραφέας της τότε εποχής ήταν κάτι σαν «πανεπιστήμονας», ότι χρησιμοποιούσε τα ίδια σημερινά μέτρα και σταθμά που χρησιμοποιούμε σήμερα για να εννοιολογήσει και να νοηματοδοτήσει το δικό του κόσμο… και μάλιστα στο πλαίσιο ενός νεανικού μυθιστορήματος. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι περιέγραφε ως «Μακεδόνα» (χωρίς να το «φιλοσοφήσει») κάποιον που διέμενε στο γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας (που κατοικούνταν από διαφόρους λαούς πριν το Μακεδονικό Αγώνα), δεν σημαίνει ότι έχει την ίδια σημασία που έχει σήμερα, δεν σημαίνει ότι ο γεωγραφικός και ο εθνολογικός όρος είναι το ίδιο και ότι μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά σε μια λέξη (εφόσον κυριαρχεί το στοιχείο του ετεροπροσδιορισμού στον εθνολογικό όρο), ούτε ότι μπορεί να αποτελέσει σοβαρό στοιχείο για να αποδείξει κάτι (το ίδιο ισχύει και για ανάλογες περιπτώσεις, όπως αυτή του επίσης πατριώτη Στρατή Μυριβήλη που μίλησε για «Μακεντόν ορτοντόξ»).

Τι σημαίνει «εθνική συνείδηση»; Τι σημαίνει «εθνότητα», τι σημαίνει «γλώσσα»; Τι σήμαινε τότε και τι σημαίνει τώρα; Είναι εύκολοι οι αφορισμοί και τα συνθήματα… ειδικά τα new age. Είναι εύκολα τα στερεότυπα, εύκολες οι ύβρεις, η αποδόμηση και η απαξίωση στην εποχή μας. Δύσκολη η κατανόηση της σύνθετης πραγματικότητας και των πολιτισμικών, ανθρωπολογικών, πολιτικών, γεωπολιτικών, κλπ, συνισταμένων της… τότε και τώρα.

Εν κατακλείδι, παραθέτω ένα σλαβόφωνο μοιρολόι που γράφτηκε για τον αγωνιστή Άγρα… κάτι που μάλλον δεν χωρά στη new age λογική:

Νέμας μάικα, ζλάτνο τσέτνο, να τα πλάτσι;
(Δεν έχεις μάνα, γλυκό παιδί, για να σε κλάψει;)
Νέμας σέστρα, ντα τα ζάλια;
(Δεν έχεις αδερφή, να σε πενθήσει;)
Κάκβα ιζλαζάγια; (Πώς σε ξεγέλασαν;)
Κάκβα ντονισέα ντα βα ουμπέσατ να ουρέχουτ;
(Πώς σ’ έφεραν εδώ και σε κρέμασαν στην καρυδιά;)
Ντα βα ντόνσατ να τσούζντι μέστου,
(Να σε φέρουν σε ξένη γη,)
τσούζντι μάικι ντα πλάκατ,
(ξένες μάνες να σε κλάψουν,)
τσούιντι σέστρι ντα βα ρέντατ
(ξένες αδερφές να σε μοιρολογήσουν).

20180808_193750_0001

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΕτοιμάζουν τον «Ευρωπαϊκό Βαλκανικό Χώρο»
Επόμενο άρθροO, Tempora! O, Mores!
Ο Ευάγγελος Παυλής αρθρογραφεί στην Εφημερίδα ΑΡΙΣΤΕΙΑ και επιμελείται την Στήλη "Ευωνύμως". Είναι Διδάκτωρ-Ερευνητής του Τμήματος Γεωγραφίας του Παν. Αιγαίου και επιστημονικός συνεργάτης της Κοιν.Σ.Επ. «Μοδούσα» (ενώ βρίσκεται σε επαφή και με άλλες Κοιν.Σ.Επ.). Διαθέτει εμπειρία ως μεταδιδακτορικός ερευνητής του Παντείου Πανεπιστημίου και υπότροφος Προγράμματος Αριστείας του ΙΚΥ (2016-2017), ως διδάσκων αλλά και παλαιότερα ως βοηθός διδασκαλίας σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά μαθήματα, ως μέλος δικτύου οριζόντιας υποστήριξης των Δήμων σε σχέση με ζητήματα περιβάλλοντος, ως βασικός ερευνητής του προγράμματος VOLANTE (2010-2015), ως συντονιστής και μέλος ομάδων έργου, κλπ. Έχει πιστοποιηθεί ως «Ειδικός Σύμβουλος Τοπικής Επιχειρηματικότητας και Κοινωνικής Οικονομίας» από Ε.Ε. και Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Το αντικείμενό του είναι η ανθρωπογεωγραφία και η βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου με έμφαση στο τοπίο και συγκεκριμένα οι κλάδοι της γεωγραφίας της υπαίθρου, της κοινωνικής και της πολιτισμικής γεωγραφίας. Έχει δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και βιβλία, καθώς και ανακοινώσεις σε επιστημονικά συνέδρια, σεμινάρια και ημερίδες.

Το σχόλιό σας

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.